image description
image description
image description

Waar komt deze fles op het strand terecht?

  • 24779
  • 393
  • 2.3
image description

Jan Andries van Franeker, een bioloog van het instituut voor Marine Resources and Ecosystem Studies van de Universiteit Wageningen, doet al jaren onderzoek naar zeevogels. Hij heeft veel tijd besteed aan het onderzoek naar hun voedingspatronen en het effect dat het afval in de zee hierop heeft. Hij schat dat er zo'n 45 ton plastic in de magen van alleen al één soort te vinden is, de Noordse stormvogeli zeemeeuw.

Hoe komt het afval in de maag van de vogels terecht? De vogels zien kleine stukjes plastic per ongeluk aan voor voedsel en eten het op of voeren het aan hun jongen. Het plastic is niet alleen schadelijk voor hun gezondheid, maar neemt ook zoveel ruimte in hun maag in dat veel vogels aan ondervoeding sterven. Hun toestand vindt over de hele wereld weerklank nu dieren zoals zeeschildpadden en vissen in toenemende mate op verschillende niveaus worden aangetast. Buiten de directe schade voor de dieren, is er sprake van een duidelijk gevaar voor de voedselketen in het algemeen aangezien plastic microdeeltjes van schaaldieren naar vissen en mogelijk naar de mens worden doorgegeven.

In bijna elke grote oceaan, zoals de Stille Oceaan, staan drijvende massa’s plastic bekend als “plastic soep”. Op verafgelegen eilanden, maar ook op de stranden dicht bij huis, worden grote hoeveelheden plastic aangespoeld, sommige zo groot als kratten, anderen zo klein als zandkorrels.

Waar komt dit afval in de zee vandaan?

Aangezien het probleem over de oceanen is verspreid, is het niet duidelijk zichtbaar. De zogenoemde Pacific Gyre, een massa drijvend plastic afval in de Stille Oceaan, weegt naar schatting tussen de 12 en 280 tonii (visnetten, kratten, touwen en voorwerpen afkomstig van schepen), in andere gebieden is het afval voornamelijk afkomstig van het land. Wereldwijd is berekend dat 80%iii afkomstig is van het land. Dit afval komt doorgaans via rivieren of door de wind in de zee terecht. Het plastic komt veelal via het riool in de rivieren terecht nadat afval uit de straten bijvoorbeeld in het afvoerkanaal terechtkomt.

Aangezien het probleem over de oceanen is verspreid, is het niet duidelijk zichtbaar. De zogenoemde Pacific Gyre, een massa drijvend plastic afval in de Stille Oceaan, weegt naar schatting tussen de 12 en 280 toniv. Uit de grote verschillen in deze schattingen blijkt hoe lastig het is om duidelijke cijfers te bepalen voor deze grote wateroppervlakken, zeker voor deeltjes die niet groter zijn dan zandkorrels. Elk denkbaar plastic voorwerp is te vinden, van plastic vorken tot flessen, jerrycans, frisbees en helmen. Een voorwerp is schadelijker dan alle andere: minuscule plastic bolletjes.

Hoewel er gevallen bekend zijn waarin sommige dieren het plastic afval als een habitat gebruikenv (merkwaardig genoeg om hun eieren te leggen), is het totale effect zeer schadelijk.

Om duidelijk te maken hoeveel afval er in de oceanen drijft, verwijderden vrijwilligers vorig jaar tijdens een schoonmaakactie ruim 4 miljoen kilo afval uit meer dan 33.000 km kustlijn, rivieren en meren. Dat is meer dan 120 kilo per kilometer kust. Het overgrote deel van het afval bestond uit sigarettenpeuken, maar plastic was ook in grote mate aanwezig – vooral flessen en hun doppen.

Wat wordt hieraan gedaan?

De verwijdering van al het afval in het water – wat soms als een eenvoudige en effectieve oplossing wordt gezien – is eenvoudigweg niet haalbaar. Het probleem zit hem niet alleen in de hoeveelheid zeeafval, maar ook in het feit dat veel van het afval de vorm van microdeeltjes heeft en niet met netten kan worden gevangen. Hoewel er wereldwijd talloze opruimacties worden georganiseerd, kan hiermee niet de grote omvang van het probleem worden aangepakt. En als er steeds een nieuwe stroom afval blijft komen, zal het probleem niet worden opgelost.

Een aantal initiatieven – van NGO’s, bedrijven, brancheorganisaties, scholen en individuen – worden georganiseerd met het doel om:

  • het bewustzijn te vergroten;
  • onderzoek te doen naar de omvang van het probleem;
  • de toestroom van plastic bolletjes in waterwegen te verkleinen;
  • samen te werken met de waardeketen voor de ontwikkeling van nieuwe producten of verpakkingen met een minder groot milieueffect;
  • het afvalbeheer te verbeteren;
  • een gedragsverandering te bevorderen.

Wat kan ik zelf doen?

image description

De kwestie van de plastic soep is sterk gerelateerd aan ons gedrag. Op persoonlijk gebied, is het heel simpel: wij moeten ons plastic afval recyclen, hergebruiken of op een goede manier verwijderen. Bovenal moeten wij de hoeveelheid plastic verminderen dat wordt weggewaaid, weggegooid op straat, wordt achtergelaten langs de weg of naar stortterreinen gaat. Elk beetje helpt.

Wanneer we meer recyclen, meer hergebruiken of zelfs energie terugwinnen via verbranding, kunnen wij het effect van een probleem aanzienlijk verkleinen dat ons allemaal treft, of het nu direct of indirect is.

Talloze groepen zijn betrokken bij het schoonmaken van rivieren en stranden. Ze zijn altijd blij met een extra paar handen! Kijk wat er in jouw buurt wordt gedaan. Wij hebben allemaal een rol hierin. Als je een initiatief in jouw buurt kent, laat dan een berichtje achter.

Enkele van de groepen die aan schonere oceanen werken:

http://www.sas.org.uk/campaigns/marine-litter/ (VK)

http://www.wildlifetrusts.org/petitionfish (VK)

http://www.mcsuk.org/what_we_do/Clean+seas+and+beaches/Pollution+and+litter+problems/Pollution+and+litter+problems (VK)

http://plasticsoupfoundation.org/wat-kun-jij-doen/ (Nederland)

http://www.nabu.de/themen/meere/plastik/fishingforlitter/ (Duitsland)

http://www.projectkaisei.org/index.aspx (international)

http://www.oceanconservancy.org/our-work/marine-debris/international-coastal-cleanup-11.html (international)

http://www.plasticseurope.org/

Referentielijst

http://ipsnews.net/news.asp?idnews=54992

Jan van Franeker, IMARES, “Marine Litter: Let's talk about it", May 2010 and (4) Faris, J. and Hart, K., Seas of Debris: A Summary of the Third International Conference on Marine Debris, N.C. Sea Grant College Program and NOAA, 1994, title page.

Algalita Marine Research Foundation

Edward Kosior, Kaisei Project, “Marine Litter: Let's talk about it" Discussion Panel, May 2010

http://news.sciencemag.org/sciencenow/2012/05/ocean-trash-is-a-lifesaver-for.html